Drumbabót í Fljótshlíð - Fornskógur sem varð Kötlu að bráð? (01.02. 2012)

Sumarið 2003 kannaði Rannsóknarstöð Skógræktar ríkisins á Mógilsá fornar skógarleifar sem finnast við eyrar Þverár í Fljótshlíð.Þar stendur fjöldi lurka um 20-60 cm upp úr sendnum árframburði.  Gildustu lurkarnir eru yfir 30 cm í þvermál. Svæðið sem um ræðir er um  2000 hektarar og þéttleiki lurkana 500-600 tré á hektara. Þeir reyndust allir vera af birki. Allir lurkarnir hafa svipaða hallastefnu, til suð-vesturs og árhringjarannsóknir sýndu að skógurinn hefur allur falllið í einum atburði, árhringurinn næst berki hefur myndast sama árið í öllum trjám. Hann hefur því að öllum líkindum eyðst í jökulhlaupi sem komið hefur vestur úr Mýrdalsjökli.

Heimild:  Ólafur Eggertsson, Óskar Knudsen, Hjalti J. Guðmundsson, 2004. Drumbabót í Fljótshlíð – fornskógur sem varð Kötlu að bráð? Fræðaþing landbúnaðarins 2004. BÍ, LBH, L.r., RALA, S.r. bls. 337-340.

Notkun plöntuhlífa í A-Húnavatnssýslu (25.01. 2012)

Á Litla Búrfelli í Húnavatnshreppi í A-Hún er bæði skógrækt og þónokkur skjólbeltarækt. Mæva Marlene Urbschat skógarbóndi hefur notað til margra ára plöntuhlífar, aðallega fyrir plöntur í skjólbeltum.

Plöntuhlífarnar eiga sér þónokkra sögu. Þær eru upprunnar frá starfssemi varnarliðsins á Miðnesheiði, eru í raun umbúðir utan af einhverskonar veðurathugunarrakettum sem herinn notaði þar. Gísli Pálsson á Hofi í Vatnsdal sá not fyrir þetta efni á öðrum vígstöðvum og flutti nokkra bílfarma norður í land þar sem hann framleiddi m.a. plöntuhlífar úr þeim. Blönduvirkjun keypti síðan talsvert magn af honum, og einnig Svínavatnshreppur sem var og hét. Þegar notkun Blönduvirkjun var lokið fékk Mæva aðgang að þeim og notar með góðum árangri. Hún festir þær niður með vírlykkjum og hefur tekist að ganga þannig frá að þær fjúka ekki. Þetta er mikil vinna en veitir plöntunum klárlega skjól fyrstu árin þegar þörfin er mest enda lifun í skjólbeltum á Litla Búrfelli einstaklega góð. Þegar plantan er orðin nokkuð státin eru hlífarnar fjarlægðar því hætta er á að plantan lemjist í brúnir hlífarinnar ef hún hefur of lítið pláss. Mæva hefur komið sér upp mörg þúsundum slíkra plöntuhlífa og getur notað þær aftur og aftur til að koma nýjum beltum vel af stað.

Rótarkerfi stormfallins trés (16.01. 2012)

Hér sést aðstoðarskógarvörðurinn á Vesturlandi upp við stormfallið tré í Smálöndunum. Valdi lifði ferðina af og er eftir því sem best er vitað ennþá fúlskeggjaður.

Vetrarstemning (11.01. 2012)

Þó að úti sé myrkur, frost og snjór  getur verið fallegt úti í skógi. Þá getur verið ástæða til að setja á sig húfu og vettlinga og reima á sig gönguskíðin. Taka með myndavél og þrífót og festa fegurðina á filmu. Þessi mynd er tekin innan bæjarmarkanna á Akureyri  en þar hjálpar birtan frá ljósastaurunum til við að lýsa upp trén. Myndin  var tekin á 30 sekúndum og ljósopið var 25f sem gefur stjörnu laga glampa á ljósin tvö í bakgrunninum (Mynd og texti BÞ)

Könglar eðalþins (Abies procera 'Glauca)(22.12. 2011).

Eðalþinur er ekki algengur í ræktun hérlendis. Það finnast þó staðir þar sem hann hefur þrifist vel  og má þar telja Hvammstanga, Lystigarðinn á Akureyri og svo Ölfusið svo eitthvað sé nefnt. Þessar mismunandi staðsetningar fyrir ræktunarreynslu tegundarinnar gefa von um að hægt sé að finna kvæmi sem þrífast vel hér á landi.  Stærri myndin hér til hliðar er tekin í Nátthaga í gróðrarstöð Ólafs Njálssonar í Ölfusinu. Þessa plöntu flutti Ólafur inn frá Danmörk fyrir 14 árum þá 50 cm háa. Hún er nú orðin um 3 m og nær að koma af stað þessum myndarlegu könglum. Þegar þeir þroskast fá þeir purpura rauðan lit. Þeir vaxa uppréttir á tveggja ára greinum, verða 14-25 cm að lengd og eru með þeim stærstu hjá þessari ættkvísl.  Afbrigðið sem Ólafur ræktar er með yrkisheitið  ‘Glauca‘ en þær plöntur hafa bláleitan blæ á barri miðað við upprunalegu tegundina. Greinar af eðalþin hafa verið fluttar inn í jólaskreytingar til margra ára en tréð sem slíkt þykir ekki henta sem jólatré vegna þess hve greinar þess eru linar þannig að þær halda jólaskrautinu ekki uppi.

Mynd. Óþroskaðir gulgrænir könglar eðalþins í Nátthaga (Mynd: Bergsveinn Þórsson) og þroskaðir purpurarauðir könglar.

Gallar í timbri (15.12. 2011)

Síðastliðin vetur var grisjað í tvo daga í Grundarreit í Eyjafirði. Starfsmenn Skógræktar Ríkisins tóku þátt í því ásamt starfsmönnum Norðurlandsskóga. Mest var grisjað í lerki en einnig voru felldar nokkrar lindifurur sem voru gróðursettar upp úr aldamótunum 1900. Til að geta skoðað vöxt trjánna  voru teknar sneiðar af nokkrum bolum. Þessar sneiðar voru teknar inn og þurrkaðar og árhringir taldir og þykkt þeirra skoðuð. Við þurrkun á sneiðum úr einum bolnum kom fram galli í timbrinu sem lýsir sér þannig tenging milli árhringja á einum stað í stofninum er mjög veik. Þar sem þessi galli er losna árhringirnir alveg í sundur við þurrkun. Eins og nærri má geta er þetta slæmur galli í timbri og veldur því að aðeins er hægt að nota hluta bolsins í borðvið. Ástæður þessa galla eru ekki að fullu þekktar en hugsanlega getur mikið vindálag verið orsakavaldurinn auk þess sem sýkingar af völdum Clistridium bakteríu geta valdið gallanum. (BÞ)

Mynd Bergsveinn Þórsson

Fræþroski í stafafuru (07.12. 2011)

Margir þættir hafa áhrif á blómgun og fræmyndun trjáa. Frost snemma á haustin og síðfrost á vorin geta eyðilagt blómin og hitastig sumarsins getur einnig hafa úrslitaáhrif á það að fræ þroskist.  Það má því búast við að eftir kalt sumar eins og var í ár sé fræþroski í lágmarki. Starfsfólk Norðurlandsskóga spírunarprófaði stafafurufræ sem týnt var í Kjarnaskógi á dögunum til prufu. Aðeins 2 % af því fræi spíraði og er það í samræmi við tíðarfarið. 
Á myndinni hér til hliðar má sjá vinstra megin karlblóm stafafurunnar sem blómgast í júní, þá frjóvga þau kvenblómið sem köngullinn vex af.  Til hægri ofan til er óþroskaður köngull að hausti til. Tveimur sumrum eftir frjóvgun þroskast fræið í könglinum ef veður leyfir. Köngullinn hefur þá breytt um lit frá því að vera grænn eða ljósbrúnn yfir í að vera dökkur  og opinn (hægra meginn að neðan).

Uppkvistun á lerki (29. 11. 2011) Í nýútkomnum bæklingi, Umhirða í ungskógi, sem Héraðs- og Austurlandsskógar gáfu út ásamt fleirum er fjallað ýtarlega um uppkvistun á lerki. Eftirfarandi texti og mynd er tekinn úr bæklingnum:

Markmiðið með uppkvistun er að búa til gæðavið. Kvistir draga úr verðmætum viðarins. Um er að ræða tvenns konar kvisti. Dauðir kvistir (sums staðar kallaðir svartir kvistir) verða til þegar tréð vex utanum dauða grein. Lifandi kvistir (einnig kallaðir grænir kvistir) myndast þegar tré vex utan um lifandi grein. Dauðir kvistir eru óæskilegri vegna þess að þeir eru lausir og detta gjarnan úr viðnum, einnig er hætta á að út frá þeim myndist fúi. Þó að lifandi kvistir valdi ekki slíkum skemmdum mynda allir kvistir streitu í viðnum. Til þess að timbrið sé sem verðmætast verður að halda fjölda kvista í lágmarki.

• Uppkvistun skal helst fara fram að vetri, best þegar frost er, til að forðast sveppasýkingar.
• Uppkvistun er yfirleitt gerð með sög eða greinaklippum. Í þeim tilfellum þar sem trén eru há er oftast notast við sög eða klippur á löngu skafti. Sagir og klippur skulu vera beittar þannig að þær skeri sem hreinastan skurð. Það minnkar einnig hættu á að greinarnar rifni frá og myndi sár.
• Uppkvista má allt að 60% af hæð trésins, þannig að lifandi trjákróna verði aldrei minni en 40% heildinni.
• Saga skal greinar eins þétt við stofn og hægt er. Passa skal að særa ekki börkinn. Ef ekki er sagað þétt við stofn verður eftir greinabútur sem myndar kvist í viðnum.
• Saga skal allar dauðar greinar af stofninum til að koma í veg fyrir dauða kvisti í viðnum.  
• Ekki má brjóta greinarnar af stofninum í stað þess að saga. Náttúruleg viðbrögð trésins við slíkum skemmdum er að fylla holurnar af harpixi. Á meðan holan er að lokast getur runnið harpix úr sárinu, sem gerir kvistinn þeim mun stærri. Kvistir eins og þessir draga verulega úr verðmæti timburs.
• Komast skal hjá því að nota sömu verkfæri á sýkt tré og á heilbrigð tré, nema verkfærin hafi verið sótthreinsuð.

Silkifura (22. 11. 2011) Árið 1998 var sett út tilraun á Vöglum á Þelamörk með ýmsum lerkitegundum og kvæmum. Þar fylgdu líka með nokkrar plöntur af Silkifuru (Pinus peuce), kvæmi frá Búlgaríu. Lifun í silkifurunni hefur verið mjög góð og vöxtur meiri en menn þorðu að vona. Nú 13 árum síðar er hæsta planta orðin um 1,30 m og vöxtur þeirra virðist hafa verið nær áfallalaus. Ræktun silkifuru í Lystigarðinum hér á Akureyri hefur einnig leitt í ljós að hún kelur nánast aldrei og þrífst vel.

Uppruni furunnar er úr fjallendi Makedoníu, Búlgaríu, gömlu Júgóslavíu og Grikklands. Þar vex hún í 800-2200 m h.y.s. og getur orðið um 20 m há. Silkifura er með fimm nálar í knippi, greinarnar eru fallegar og hafa m.a. verið notaðar í jólaskreytingar hérlendis.

Tilraun með miniplöntur ( 03. 11. 2011)

Í vor hófu Norðurlandsskógar og gróðrarstöðin Sólskógar ehf samstarf um tilraun á ræktun svokallaðra miniplantna. Miniplönturnar eru ræktaðar í bökkum sem innihalda 135 hólf, hvert hólf er 13 cm3. Til viðmiðunar eru hólfin í hefðbundnum 40-gata bakka 93 cm3.  Miniplönturnar eru því mun minni en hefðbundnar, eins og nafnið gefur til kynna. Meðalhæð lerkisins úr þessari stærð bakka var um 5 cm eftir ræktun í vor.

Markmið tilraunarinnar er að fá reynslu af ræktun stafafuru og lerkis í bökkum fyrir miniplöntur og kanna í framhaldi af því lifun og vöxt eftir gróðursetningu samanborið við plöntur sem ræktaðar eru í 40 – og 67 gata hólfum. Mögulegur ávinningur af framleiðslu miniplantna fyrir framleiðanda er minni framleiðslukostnaður m.t.t. ræktunartíma og áburðarnotkunar svo eitthvað sé nefnt. Auk þess sem vandamál tengd yfirvetrun myndu hverfa fyrir þessa framleiðslu því sáð er snemma að vori og plönturnar afhentar til gróðursetningar nokkrum vikum seinna. Ávinningur fyrir kaupandi kæmi væntanlega fram í ódýrari plöntum.

Útdráttur úr skógi ( 31. 10. 2011)  Á síðasta námskeiði Grænni skóga II fengu nemendur að kynnast stígagerð í skógi og útdráttarbrautum í tengslum við þá. Skógræktarfélag Eyjafjarðar lagði hönd á plóg með Norðurlandsskógum og LBHI, lagði til tæki og starfsfólk og sýndi útdrátt á birki í Vaðlareit. Á myndinni hér til hliðar má sjá nemendur fylgjast með Dave starfsmanni Skógræktarfélags Eyfirðinga vinna við útdráttinn.

(Mynd: Björgvin Eggertsson, LBHÍ)

TImburdráttarbraut (17. 10. 2011) Íslenskir skógræktarmenn fóru í kynnisferð til Noregs nú í október.  Tilgangur ferðarinnar, sem var skipulögð af Skógrækt ríkisins var að kynna sér skógrækt í Hördaland fylki .Ferðin var afar fróðleg og margt sem vakti okkur til umhugsunar um að kannski eru aðstæður til skógræktar á Íslandi ekki alslæmar og nágrannaþjóðir okkar sem eiga mikið undir skógariðnaðinum glíma við ýmsar hindranir og vandamál sem við þekkjum ekki.  Vandamál vegna skemmda eftir villt dýr svo sem hjört eru mjög mikil ógn við timburframleiðslu á þessum slóðum og gríðarleg verðmæti sem fara til spillis af þeim sökum. 

Það sem einna mesta athygli vakti þó meðal ferðalanganna frá Íslandi voru þær aðferðir sem Norðmenn nota til að ná timbrinu út úr skóginum þar sem brattlendi á þessum slóðum er gríðarlega mikið.  Oft á tíðum virðast brekkurnar sem eru skógi vaxnar vart færar öðru en fuglinum fljúgandi.   Menn leggja vegi og slóða fyrir skógarhöggsvélar og timburflutninga í ótrúlega miklum bratta, enda er vegagerð einn af stærstu kostnaðarliðunum í skógræktinni.  Þar sem brattinn er of mikill fyrir vegagerð nota menn dráttarbraut fyrir timbrið.  Brautin er lögð niður hlíðina og svo er grisjað með keðjusögum og timburbolirnir síðan hífðir upp á veg.  Þetta er erfið vinna og hreint ekki hættulaus.  Meðfylgjandi mynd er tekin fyrir ofan bæinn Voss, en þar voru verktakar frá Litháen við grisjun.

Fallegt í Fljótum (05. 10. 2011)

Þessi mynd er tekin við Stífluvatn í Fljótum og sést inn dalinn í átt að Kerlingarhnjúk og Olnbogahyrnu.Myndin er tekin 15. september þegar starfsmenn Norðurlandsskóga skoðuðu skógrækt í kringum Skeiðfossvirkjun. Þar var land friðað upp úr 1980 og byrjað að planta skömmu síðar. Nú er þar að vaxa upp fallegur skógur, þar sem auk plantaðra tegunda, er að koma upp mikið af gulvíði í deiglendinu eins og sjá má í forgrunni myndarinnar (Mynd BÞ).

Haustlitir í ilmreyni (23. 09. 2011)

Þessi tími ársins er jafnan veisla fyrir augað þegar hauslitirnir fara að birtast. Ilmreynirinn sýnir mikinn breytileika í haustlitum. Sumar plöntur frjósa grænar þegar kemur fram á haustið á meðan aðrar sýna margskonar liti á tímabilinu. Þetta er því rétti tíminn til að ná sér í fræ af reynitrjám fyrir þá sem vilja koma sér upp trjám með fallegum haustlitum í skógræktinni eða garðinum.

Einföld leið til að koma fræjunum til er að merja þau eftir týnslu og setja í potta með músaheldnu neti yfir. Láta pottana standa úti yfir veturinn þar sem rignir í þá og þeir frjósa og þiðna á víxl. Þá fær fræið í rauninni þá náttúrulegu meðhöndlun sem það þarf til að spíra. Svo er bara að flytja litlu plönturnar í hentuga potta næsta vor þegar þær fara að kíkja upp úr jarðveginum.

Hér með fylgja nokkrar myndir af haustlitadýrð reynisins í veðurblíðunni á Akureyri í gær.

Öldungur fallinn (09. 09. 2011)
Reynitré eru yfirleitt ekki talin mjög langlíf og almennt talið að þau verði ekki mikið yfir 100 ára gömul. Á því finnast þó undantekningar því á Skriðu í Hörgárdal standa enn þrjú elstu reynitré landsins sem eru að nálgast 200 ára aldurinn. Þeim var plantað af Þorláki Hallgrímssyni upp úr 1820 og samkvæmt því sem þjóðskáldið Jónas Hallgrímsson skrifaði þegar hann skoðaði trén 1839 eru trén vaxin upp af hinum þjóðfræga Möðrufellsreyni. Ekki er getið um hvað trén voru mörg sem Þorlákur plantaði forðum en ljóst er að elli kerling hefur síðustu áratugi verið að höggva skörð í raðir trjánna og síðasta vor féll eitt tré svo nú standa eftir þrír öldungar, hrumir mjög og hoknir af reynslu..

Slöttblekill (25. 08. 2011).

Þennan svepp fann Bjarni D. Sigurðsson brautarstjóri skógfræðibrautar LBHI hér við Gömlu gróðrarstöðina ekki fyrir alls löngu. Hann var að finna í stubb fallinnar aspar. Sveppurinn heitir slöttblekill og tilheyrir ættkvísl sem kölluð er bleksveppir af því að þegar þeir eldast leysast þeir upp í svartan blekkenndan vökva. Algengasta tegund bleksveppa hérlendis er ullblekill, sem margir þekkja, sem er hinn ágætasti matsveppur þegar hann er ungur. Ullblekill er alhvítur, ullhærður, með allt að 12 cm háum klukkulaga hatti, og vex oft í þéttum hópum í frjósömu graslendi, vegköntum og umferðareyjum.

Að sögn Bjarna er Slöttblekill líka ágætur matsveppur þegar hann er ungur, en hann hefur þann galla að það má alls ekki fá sér pilsner eða neitt áfengt í a.m.k. eina viku eftir að hans er neytt. Ef það er gert eru áhrifin til þess fallin að lækna hinn harðasta drykkjurút af brennivínsþorstanum. Hann mun upplifa mikla vanlíðan, með ofsaskelfingu, jafnvel ofsjónum, og miklum iðraverkjum.

Lifandi brú (15. 08. 2011). Haustið 2010 var smíðuð göngubrú í skógi Glæsibæjar hér í Eyjafirði. Í undirstöður hennar var notuð ösp sem felld var sama haust. Brúin er nú orðin nokkuð lífleg því öspin hefur skotið sprotum út úr bolnum og alveg spurning hvort ekki þurfi að slá brúna þegar líður að hausti.

Jólatrjáræktun á ökrum (01. 07. 2011). Meistaraneminn Else Möller vinnur þessa dagana að uppsetningu tilraunar með jólatrjáræktun. Markmið tilraunarinnar er að þróa aðferðir við ræktun jólatrjáa á ökrum. Tilraunin er sett upp á tveimur stöðum á landinu í samstarfi við skógarbændur, í Prestbakkakoti á Suðurlandi og á Krithól í Skagafirði. Stafafura, rauðgreni og blágreni var gróðursett í tilraunina í gær og jarðveg hreykt upp að plöntunum en fyrri tilraunir Else sýna að hreykingin dregur úr frostlyftingu plantnanna.

Á myndinni hér til hliðar er Else (lengst til vinstri) með skógarbændum á Krithól, þeim Önnu Ragnarsdóttur og Ólafi Björnssyni með jólatrjáakurinn og Mælifellið í baksýn.

Lagning skjólbeltaplasts (01.06. 2011)

Verið er að vinna að lagningu skjólbeltaplast í Eyjafirði þessa dagana en alls verða lagðir um 4 km á Eyjafjarðarsvæðinu, miðað við einfalda röð. Góð jarðvinnsla er grunnurinn undir velheppnaða plastlagningu. Sú þumalputtaregla er gefin að vinna eigi jarðveginn svipað fínt og gera þarf við kartöflugarð. Þegar slík fínvinnsla næst leggst plastið betur yfir jarðveginn, plastið flaksar þá minna og rifnar síður. Í þeim tilfellum sem plastið leggst ekki vel að, má bæta úr því með því að fergja plastið niður með möl eða grjóti. Hér má sjá stutt myndband þar sem Johan Holst framkvæmdastjóri Skógræktarfélags Eyfirðinga vinnur við plöstun.

Fróðleikur um frostpolla (10.05. 2011)

Á heimasíðu Skogforsk í Svíþjóð er að finna undirsíðu sem kallast Kunskap direct. Þar má finna óhemju mikinn fróðleik um allt sem tengist skógrækt. Þar á meðal þessa umræðu um hvar má búast við aukinni frosthættu með tilliti til staðsetningar í landslagi. Einkar skemmtilegar pælingar fyrir þá sem eru t.d. að velja staðsetningu fyrir jólatrjáakurinn sinn þessa dagana. Hér er hægt að tengjast heimsíðunni, fá upp myndina hér til hliðar, færa músina yfir bleiku hringina og fræðast meira. Kunskap direct

Fyrr og nú (29.04. 2011)

Hér gefur að líta tvær myndir af Bergsveini nokkrum Þórssyni þar sem hann er staddur í Kjarnaskógi ofanverðum. Á fyrri myndin sem tekin var árið 2005 er Bergsveinn prúðbúinn og þokkalega reffilegur. Á síðari myndinni sem tekin er 2011 er Bergsveinn farin að láta allnokkuð á sjá enda orðin 6 árum eldri en á þeirri fyrri. Hann er hoknari, og hreint ekki eins líflegur til augnanna auk þess sem  hann er klæddur í hálfgerða larfa. Þess má geta að við hlið Bergsveins er lindifura sem gróðursett var árið 1990.

Jólatrjáakur í Miðhálsstaðaskógi (14.04. 2011)

Sumarið 1998 gróðursetti Skógræktarfélag Eyfirðinga í jólatrjáakur í Miðhálsstaðaskógi  í mynni Öxnadals. Alls voru settar niður um 2200 aðallega rauðgreni og blágreni en eitthvað minna af fjallaþin.  Plönturnar  voru settar á plastlögð beð. Myndirnar tvær sýna akurinn frá svipuðu sjónarhorni fyrst árið 2004 en hægri myndin er frá því núna í vor. Fyrstu jólatrén voru tekin úr akrinum 9 árum eftir gróðursetningu eða 2007. Þá var sumt af rauðgreninu orðið söluhæft, um 1 m á hæð.

Gráelrið blómstrar (07.04. 2011)

Þótt enn sé nokkuð í alvöru vor eru karlreklar gráelrisins farnir að taka við sér. Ölur er fyrst allra tegunda að blómgast á vorin, oft hanga útsprungnir reklarnir strax í mars þótt trén laufgist ekki fyrr en í maí. Kvenreklarnir eru hinsvegar ekki farnir að bæra á sér. Vegna þess hve snemma karlreklarnir eru á ferðinni verða þeir oft fyrir kali og spillist oft frjóvgun og frævöxtur af þeim sökum. Gráelri hefur samt sem áður náð að þroska fræ bæði í Múlakoti og á Tumastöðum.

Myndin sýnir ljósgræna, útsprungna karlreklana og þroskaða kvenrekla frá því í fyrra.

Mynd: VJ

Beykiskógur í Danmörku (29.03. 2011)

Beyki er mikilvægt framleiðslutré í Danmörku.  Í skógræktarferð Begga og Brynjars til Danmerkur nýverið voru skoðaðir beykiskógar.Hæð hæstu trjánna var um 45 metrar og aldurinn í kringum 120 ár.  Innanum óx hlynur sem var með vaxtarlotu í kringum 100 ár.  Viður beykisins er brúnleitur og harður en viðarlitur hlynsins er mjög ljós.  Verð á beykitimbri hefur farið lækkandi undanfarin ár en verðið á hlyninum er mjög hátt.  Nýtanlegt rúmmál úr hverju tré er yfir 2 m3. 

Á myndinni sést beykiskógur gróðursettur af þýskum óðalsherra sem hafði sérvalið fræ af fallegum beykitrjám suður í Þýskalandi (BS).

Sárfættir á sauðskinnskóm (16.03. 2011)

Lindifuran sem hér sést var gróðursett  fyrir um 108 árum í Grundarreitnum í Eyjafirði. Um gróðursetninguna er fjallað í bókinni Ásýnd Eyjafjarðar undir fyrirsögninnni Sárfættir á sauðskinnsskóm.  Þar er vitnað í skýrslu danska skógfræðingsins Christian Emil Flensborg sem hafði umsjón með gróðursetningunni en hún ber þess glöggt vitni hve aðstæður fólks voru ólíkar þeim sem gerast í dag, svo vægt sé til orða tekið.

Sárfættir á sauðskinnsskóm.
Gróðursetningin í Grundarreit varð mun dýrari en gerist í danskri skógrækt á þeim tíma. Um ástæður þessa getur Flensborg í skýrslu sinni. Í fyrsta lagi gat hann hvorki fengið konur né börn í verkið eins og hann hafði vanist í Danmörku. Í öðru lagi voru skór verkamanna úr einshverskonar selskinni eða sauðskinni og án almennilegs sóla. Þetta gerði það að verkum að þeir urðu sí og æ að nota járnkarl, en venjulegur Dani á tréklossum hefði bara stigið fastar á spaðann. Afköstin voru því lítil, hver maður afkastaði einungis 180 holum á dag. Og til að kóróna þetta höfðu Íslendingar þann ömurlega sið að vinna alltaf með belgvettlingum, jafnvel þó hlýtt væri  í veðri.

 (Helgi Þórsson og Aðalsteinn Svanur Sigþórsson, Úr Ásýnd Eyjafjarðar. Ritstj. Bjarni E. Guðleifsson, Skógræktarfélag Eyjafjarðar bls. 153).

Valgerður framkvæmdastjóri NLS gengur um lindifurulundinn sem nú er orðin 103 ára. Mynd RJ

Endurnýjun víðis í skjólbeltum (09.03. 2011)

Víðir getur orðið gisinn með árunum í skjólbeltum. Með mikilli klippingu er hægt að endurnýja hann og stuðla þannig að þéttara og betra skjólbelti. Nú er einmitt tíminn til að huga að slíkum aðgerðum. Stofnar víðisins eru sagaðir niður í 30-40 cm hæð. Ekki er ráðlegt að hafa stofnanna hærri því þá verður neðrihluti beltisins of gisinn og vindur á greiða leið undir það. Víðirinn er tiltölulega fljótur að ná sér eftir slíka endurnýjun. Á meðfylgjandi myndum má sjá alaskavíðibelti í Húnavatnssýslu. Það var klippt niður að vori til (mynd til vinstri) og hafði náð miklum þéttleika og rúmlega 1 m hæð að hausti sama ár (mynd til hægri).

Stjórn Félags skógarbænda á Norðurlandi (03.03. 2011)

Stjórn Félags skógarbænda á Norðurlandi hélt undirbúningsfund fyrir aðalfund félagsins í kaffistofu Gömlu gróðrarstöðvarinnar í vikunni. Tilgangur fundarins var einnig að skipuleggja skógargöngur sem verða farnar víðsvegar um starfssvæði Norðurlandsskóga í tilefni alþjóðlegs árs skóga. Göngudagur var ákveðinn 25. júní og verða ferðirnar auglýstar nánar síðar.

Mynd. Talið frá hægri. Anna Ragnarsdóttir formaður, Erlingur Aðalsteinsson meðstjórnandi, Páll Ingvarsson gjaldkeri, Sigurlína Jóhannesdóttir ritari, Agnes Þ. Guðbergsdóttir varaformaður.

Lindifura (23.02. 2011)

Uppruni lindifuru (Pinus cembra) er frá tveimur aðskildum meginsvæðum. Í Skógræktarbók Hauks Ragnarssonar segir að annað svæðið sé í Alpafjöllum og Karpatafjöllum, hitt nær frá austanverðu Rússlandi austur um Síberíu. Hún vex víða að skógamörkum bæði til fjalla og við norðurmörk skóga. Reynslan af lindifuru hjá Norðurlandsskógum er almennt góð. Hún finnst nokkuð víða hjá skógarbændum, er yfirleitt sett í nokkuð gott land og er víðast hvar að sýna ágætan vöxt. Lindifuru er auðvelt að þekkja frá stafafurunni sem er algengari í ræktun. Stafafuran hefur aðeins tvær nálar í hverju nálaknippi en lindifuran fimm.

Mynd: Ungar lindifurur í Eyjafirði (RJ)

Skúlptúrar í Kjarnaskógi (10.02. 2011)

Fyrir nokkru birtust þessir skemmtilegu skúlptúrar meðfram fjölförnum göngustíg eftir grisjun í Kjarnaskógi. Listamaðurinn heitir Travis Heafield. Hann kemur frá Ástralíu og er starfsmaður Skógræktarfélags Eyfirðinga. Travis sagaði ugluna, karlinn og refinn út með keðjusög í stubba af rauðgreni sem verið var að grisja. (RJ)

Grúskað í skógarplönturæktun (01.02.2011)

Þegar líður að vormánuðum kviknar hjá mörgum ræktunarmanninum þörfin fyrir að vera með puttana í moldinni. Hvað er líka skemmtilegra en að sá og dútla við plöntur sem hugsanlega verða að stóru og myndarlegu tré í framtíðinni. Á veraldarvefnum má finna nokkrar skemmtilegar heimasíður fyrir áhugasama ræktendur.

Þar má t.d finna bandaríska síðu sem leiðbeinir um fjölgun og ræktun, allt frá því að safna fræinu og til útplöntunar. Svo má líka finna síður fyrir áhugasama um fræ í Bretlandi og í Noregi. Á norsku síðunni má finna upplýsingar á íslensku. Þar er m.a boðið upp á hreinsun og spírunarprófun á fræi. Á þessari íslensku síðu er trjáfræ í boði.

Skógarkaffi og skógarbrauð (24.11.2010)

Fátt er betra eftir góðan dag í skóginum en að hita alvöru ketilkaffi yfir opnum eldi og ekki spillir fyrir ef grillað skógarbrauð er í boði. Ketilkaffi eða skógarkaffi á sér langa hefð á meðal skógarþjóða en íslenskir skógarmenn hafa verið að breiða út þennan skemmtilega sið á undanförnum áratugum. Hvernig á svo að bera sig að við listina að laga gott skógarkaffi? Svörin eru líklega jafnmörg og þeir sem spurðir eru, en alltaf hefst þetta nú á því að hita vatn í katli. Þegar vatnið sýður er kaffinu helt út í og þá fyrst byrjar ferlið sem ýmist felst í því að láta suðuna koma upp einu sinni eða oftar og til þess að fá korginn til að falla í katlinum stinga menn ýmist glóandi grein í kaffið eða skvetta smá köldu vatni út í. Flestir skógarmenn vilja hafa kaffið vel sterkt og setja vel af grófmöluðu kaffi í katlana. Þó slær nú Lukku-Láki líklega flestum við hvað varðar styrkleika á kaffinu en hann ku hafa haft þá reglu að kasta skeifu út í kaffið og ef hún sökk, þá var kaffið ekki nógu sterkt!!

Skógarbrauðið er hægt að gera út hvaða gerdeigi sem er. Deigið er vafið utan um greinar og bakað yfir eldinum. Góð uppskrift að skógarbrauði er eftirfarandi: (VJ)

650 gr. hveiti
1 bréf þurrger
2 msk. matarolía
5-6 dl. volg mjólk
1 tsk. salt
½ msk. sykur
100 gr. kotasæla

Eikur á Akureyri (25.10.2010)

Víða um land leynast fágæt tré í görðum. Með hlýnandi veðurfari má búast við að trjátegundir sem áður var talið að ættu sér ekki lífsvon hér, vaxi og dafni prýðilega. Á Akureyri leynast nokkur fágæt tré í görðum, m.a. þessar eikur sem hafa vaxið vel síðast liðin ár. Þær eru hins vegar ólíkar þó sömu tegundar séu. Eikin sem er ofar á myndinni stendur við Hafnarstræti, hún er um 5,5 metrar á hæð og hefur vaxið um 50 cm. í sumar. Nú í lok október er hún enn í fullum laufskrúða eins og sjá má, enda er hún af suðlægum uppruna en fræ af þessari eik er upprunnið í Hannover í Þýskalandi og var því sáð árið 1978. Eikin á neðri myndinni sem stendur við Dalsgerði er hins vegar búin að fella laufið og tilbúin að takast á við veturinn sem bendir til þess að hún sé af norðlægari upprunna, en ekki er vitað hvaðan hún er uppruninn. Gaman verður að fylgjast með vexti þessara trjáa og annara fágætra tegunda á næstu árum. (VJ)

Eikurnar á Akureyri (VJ)

Sveppir á stofni birkitrés (VJ)

Hillusveppir á trjám (20.10.2010)

Í gömlum skógum má oft finna ýmiskonar athyglisverð fyrirbæri. Í Skuggabjrargarskógi rákumst við á þessa sveppi á stofni gamals birkitrés. Sveppir sem vaxa svona á trjástofnum eru yfirleitt á dauðum stofnum og taka næringu sína úr viðnum. Sumar tegundir þessara sveppa myndast einnig á lifandi trjástofnum. Helgi Hallgrímsson kallar þennan flokk sveppa sáldsveppi, Þessi tegund er sú algengasta hérlendis og
heitir strýsælda á íslensku en fræðiheitið er Coriolus zonatus. (VJ)

Skógarfura

Skógarfura er tegund sem upphafsmenn skógræktar á Íslandi bundu miklar vonir við. Á sjötta og sjöunda áratug síðustu aldar var mikið gróðursett af skógarfuru víða um land og þótti hún dafna vel til að byrja með. Það urðu því mikil vonbrigði þegar furulúsin fór að herja á tegundina og varð að lokum til þess að nánst útrýma henni. Þó lifði talsvert af trjám sem víða má sjá tórandi í skógum landsins í dag. En það var líka þó nokkur hluti furunnar sem virtist standa þessa plágu af sér og á nokkrum stöðu á landin standa glæsilegar skógarfurur sem farnar eru að sá sér. Skógarfuran hefur því fengið aukna athygli skógræktarmanna undanfarin ár og árið 2005 var sett út samanburðartilraun á kvæmum skógarfuru. Nokkur af þeim kvæmum eru af íslenskum skógarfurum og lofa þau góðu um framhaldið eins og sjá má á meðfylgjandi mynd sem er af 4 ára skógarfuru ásamt jafngömlum "skógræktarmanni". Furan er upprunnin af fræi úr Þórðarstaðarskógi í Fnjóskadal. (VJ)

Jafnaldrar (VJ)

Glæsileg skjólbelti í Gerði (16.06.2010)

Árangur skjólbeltaræktunar á Norðurlandi er víða afar góður og skemmst er að minnast úttektar sem Rakel Jónsdóttir gerði á árangri skjólbeltaræktar á starfssvæði Norðurlandsskóga árið 2008, þar kom í ljós að árangurinn er mjög góður og mikið að vaxa upp af fallegum skjólbeltum. Í Gerði í Hörgárdal eru einkar glæsileg skjólbelti, enda hefur verið um þau hugsað af natni og eljusemi. Beltin voru sett út árið 2002 og er tegundaval einkar fjölbreytt. Allar tegundir eru að koma vel út, má þar nefna jörfavíði, körfuvíði, sólber og greni, auk hinna hefðbundu víði- og trjáegunda. Athygli vekur hvað körfuvíðirinn er ræktarlegur, en hann gefur öspinni ekkert eftir í vexti. (VJ)

Arnþór Ólafsson við körfuvíði og asparbelti (VJ)

Vöxtuleg ösp frá 2002 (AÓ)

Jarðyglan komin á kreik (08.06.2010)

Jarðygla er fiðrildalirfa sem Norðlenskir skógarbændur hafa verið að mestu lausir við. Nú hefur orðið vart við jarðyglu í Skagafirði og eru skógarbændur hvattir til að hafa augun hjá sér og láta okkur vita ef þeir verða varir við jarðygluna. Það er þó lítið hægt að gera annað en fylgjast með útbreiðslunni, það er ekki ástæða til að óttast miklar skemmdir eins og staðan er núna, lirfan hefur enn fundist í frekar litlu magni. Þetta kvikindi olli miklum skemmdum á Fljótsdalshéraði á árunum 1996-1997, en þá skemmdust hundruðir hektara af ungskógi. Síðan hefur ekki orðið annar eins farldur fyrir austan, þó lirfunnar verði alltaf vart þar í einhverjum mæli. Lirfan er dökkgrá eða nærri svört með áberandi fleyglaga munstur á bolnum. Jarðygla verpir upp úr miðju sumri og lirfurnar skríða úr eggjunum í ágúst og lifa veturinn hálfvaxnar. Þegar vorar fara lirfurnar síðan á kreik og gera þá oft usla ef þær eru í miklu magni. Lirfan virðist éta flest sem að kjafti kemur og fer á þær trjátegundir sem á vegi hennar verða. Ungplöntum er hættast við skemmdum en í jarðyglan getur þó skemmt stálpuð tré ef faraldurinn er mikill. (VJ)

Jarðygla að gæða sér á birkilaufi (VJ)

Blóðheggur (03.06.2010)

Heggur er ein af þeim tegundum sem notaðar hafa verið allt of lítið til skrauts í skógarjarða og skjólbelti. Heggurinn er í sömu fjölskyldu og kirsuber og blómgast líkt og þau skrautlegum blómum fyrir laufgun. Blóðheggur er afbrigði af hegg sem er með rauð blöð og bleik blóm. Blóðheggurinn er ekki eins harðgerður og venjulegur heggur en þrífst þó prýðilega vel á skjólgóðum stöðum. Þessa dagana er heggurinn hvað fallegastur þakin bleikum blómum. Á haustin fær blóðheggurinn síðan áberandi skærrauða haustliti. Er hægt að biðja um meira ?? (VJ)

Blóðheggur í blóma (VJ)

Könglakrans (28.05.2010)

Í skóginum leynast oft kynjaverur og furðufyrirbæri. Við rákumst á þennann könglakrans í stafafuru á dögunum. Ekki er vitað nákvæmlega hvað veldur þessum einkennilega vexti en líklega er um að ræða hormónarugl af einhverju tagi. Svipað fyrirbrigði er svokallaður nornavöndur á birki en hann orsakast af sveppasjúkdómi. En hver sem orsökin er þá er þetta bara bísna fallegur vöndur þó að furunni líði kannski ekki allt of vel með þennan könglabrúsk. (VJ)

Könglakrans á stafafuru (VJ)

Þróttmiklar rætur (19.05.2010)

Nú er lokið við að prófa rótarvaxtarþrótt (RGC) plantna sem afhentar verða skógarbændum á Norðurlandi í vor. Plönturnar komu vel út úr prófinu og gefa niðurstöðurnar jákvæðar vísbendingar um lífsþrótt plantnanna eftir gróðursetningu. Á myndinni má sjá kraftmikið rótarkerfi stafafuru. (VJ)

Kraftmikið rótarkerfi á stafauru (mynd: HJ)

Blómin á karlseljunni eru skrautleg (mynd BÞ)

Selja (10.05.2010)

Selja er ein þeirra trjátegunda sem lítið hefur verið notuð í skógrækt en mætti nota meira. Seljan er það sem kallað er sérbýlisplanta, þ.e. að einstaklingar eru annaðhvort karl- eða kvenkyns. Karltré blómstra gulum skrautlegum reklum fyrir laufgun, en blóm kventrésins, sem síðan verða að fræjum ef þau komast í kynni við karlplöntuna, eru grænleit og lítið áberandi. Þessa dagana er karlseljan að blómstra hér á Norðurlandi.

Bakkaþvottur (27.04.2010)

Uppeldi skógarplantna er vandasamt verk. Eitt af því sem mikilvægt er að huga að fyrir sáningu er að bakkar séu vel hreinir þannig að ekki leynist í þeim smit. Sveppasjúkdómar geta t.d. verið skæðir og gróin geta lifað í bökkunum þó bakkarnir hafi staðið tómir. Starfsmenn Norðurlandsskóga voru á ferðinni í Gróðrarstöðinni Barra á dögunum og þar stóð yfir bakkaþvottur sem framkvæmdur er í þar til gerðri vél sem þvær bakkana með sjóðheitu vatni til að tryggja það að engar óværur skjóti upp kollinum í ræktununni.

Erla Vilhjálmsdóttir ræktunarstjóri hjá Barra matar bakkaþvottavélina. (VJ)

Bergsveinn Þórsson sagar grein af birki. (VJ)

Sagað fyrir framkvæmdum (18.04.2010)

Framkvæmdir við Gömlu gróðrarstöðina eru nú komnar af stað aftur eftir stutt hlé. Unnið er að því að skipta um glugga og klæðningu á þessu rúmlega 100 ára gömul húsi. Birkitrén hafa í gegn um árin umvafið húsið og nauðsynlegt var að saga myndarlega grein af gömlu tignarlegu birkitré til að smiðirnir kæmust að við vinnu sína. Þessi árstími er þó ekki heppilegur til þess að saga greinar af birki því safastreymið er mikið á þessum tíma og tréinu "blæðir" mikið, þ.e. birkisafinn rennur úr sárunum eins og sjá má á litlu myndinni. (VJ)

Vorboðinn!

Töfratré (Daphne mezereum) er ekki tré eins og ætla mætti af nafninu. Töfratréð er runni sem verður um hálfur til einn meter á hæð og blómstrar dökkbleikum blómum áður en það blómstrar. Það má með sanni segja að þessi runni á myndinni sé vorboði því hann er með því fyrsta sem sýnir lífsmark hér í nágrenni Gömlu gróðrarstöðvarinnar. Meira að segja varð töfratréð á undan fíflinum við húsvegginn að blómstra. Töfratréð myndar rauð ber að haustinu og þau eru eitruð. Skyldu menn því varast alla sultugerð úr þeim berjum!!

Starfsmenn Norðurlandsskóga voru á ferð í Húnavatnssýslum í vikunni og komu m.a. við á Hamri í Langadal.  Þar hefur Erlingur Ingvarsson skógarbóndi gróðursett í rúmlega 300 hektara svæði og er árangur skógræktarinnar góður eins og sjá má á meðfylgjandi mynd sem er af lerkiskógi sem gróðursettur var 1998.  Meðalhæð trjánna er um 3 metrar og mælingar sýndu að beinvaxin óskemmd tré  eru um 1.200 á hektara sem er afar góður árangur.

Bergsveinn Þórsson starfsmaður Norðurlandsskóga mælir lerki og Erlingur skógarbóndi fylgist með.

Skógardís

Lítil skógardís kom í heiminn þann 26. febrúar, en þá eignuðust Rakel Jónsdóttir starfsmaður Norðurlandsskóga og Bolli Gunnarsson þessa fallegu stelpu. Við óskum fjölskyldunni innilega til hamingju!

Vetur (05.03.2010)
Veturinn hefur verið óvenju kaldur á Norðurlandi, mikið frost og snjór með mesta móti á Eyjafjarðarsvæðinu.  Snjórinn er gott skjól fyrir gróðurinn, sérstaklega smáplöntur sem hafa það gott varðar snjónum.  Nú fer hins vegar að koma sá tími þar sem ræktunarfólk óttast hlýindakafla sem geta haft það í för með sér að ákveðnar tegundir láta blekkjast og fara að vaxa.  Reynslan sýnir að kuldakaflar eiga eftir að koma, þannig að við skulum bara vona að það haldist kalt í a.m.k. mánuð í viðbót.

Krossnefur í Skagafirði (25.02.2010)

Á dögunum sást til Krossnefs í Reykjarhólsskógi í Skagafirði, á ferðinni voru tveir karlfuglar sem létu heldur ófriðlega og bendir það til þess að tilhugalífið sé í gangi, en Krossnefurinn getur orpið um miðjan vetur.

Krossnefur er einn af nýju skógarfuglunum sem hafa komið til landsins í kjölfar aukinnar skógræktar. Fuglinn er talinn einn algengasti flækingsfuglinn hérlendis. Krossnefurinn er sérkennilegur að því leyti að goggurinn á honum víxlast í kross eins og nafn tegundarinnar ber með sér, en þetta er aðlögun að fæðuvali fuglsins sem er fræ barrköngla, en krossnefið gerir fuglinum auðveldara að ná fræjunum úr könglunum.

Í ársriti Skógræktarfélags Íslands 2009 skrifar Daníel Bergmann grein um Krossnef, þar segir m.a. frá því að Hrafn Óskarsson starfsmaður Skógræktar ríkisins hafi fundið hreiður með ungum í byrjun desember árið 1994. Þessi skringilega tímasetning á varpi er víst alls ekki svo óalgeng því í heimkynnum sínum verpir Krossnefurinn alla mánuði ársins, þar ræður fæðuframboðið mestu og ef lítið framboð er af fæðu flækjast þeir þangað þar sem framboðið er meira. Eins og áður sagði er Krossnefurinn auðþekktur á nefinu, karlfuglinn er áberandi rauðgulur en kvenfuglinn grængulur.

Með aukinni skógrækt má búst við að Krossnefurinn og aðrir skógarfuglar verði enn algengari í íslenskum skógum og er það fagnaðarefni fyrir alla náttúruunnendur.

Rýgresi til varnar frostlyftingu (12. 02. 2010)

Þar sem skógarplöntur eru gróðursettar í litla gróðurhulu er oft hætta á frostlyftingu. Til að sporna við henni má sá einæru rýgresi í kringum skógarplöntuna. Þó verður að fara varlega í sakirnar því grasbrúskurinn má ekki verða það mikill að hann kaffæri plöntuna. Notkun einærs rýgresis er líka þáttur í því að grasið nái ekki yfirhöndinni. Hér á eftir fylgir uppskrift og leiðbeiningar um hvernig haga skal blöndun og dreifingu:

Rýgresið er blandað í áburðinn í hlutföllunum 1:100. Um 10 gr rýgresis í hvert kíló af áburði.
Til þess að auðvelt sé að eiga við blöndunina á gróðursetningarstaðnum er gott að vera búin að útbúa sér ílát sem taka nákvæmlega 10 gr af rýgresi sléttfull og svo nákvæmlega 1 kg af áburði sléttfull. Þá er ekki mikið mál að blanda út í guðs grænni náttúrunni án þess að þurfa að burðast með vigt og aðrar græjur.
Vegna þess  hve rýgresið er miklu léttara en áburðurinn er hætta á að það fylgi ekki áburðinum þegar blandan er sett í kringum plöntuna. Sérstaklega ef vindur er einhver. Þess vegna er smá slettu af vatni skvett yfir  ílátið þegar búið er að blanda rýgresinu vel við áburðinn og hrært  í.  Rakinn verður til þess að rýgresið límist við áburðarkornin og fylgir honum að plöntunni.  Bllandan er gefin á plöntuna og magnið miðað við það áburðarmagn sem heppilegt er talið á eina plöntu.

Lindifuran á Grund í Eyjafirði er með þeim glæsilegustu á landinu, enda gróðursett um aldamótin 1900.  Lindifuran á sér þannig langa ræktunarsögu á Íslandi þó hún hafi ekki verið mikið notuð í skógrækt.  Áhuginn fyrir tegundinni hefur þó verið að aukast síðustu ár þar sem hún hefur sýnt sig í að vera bæði harðgerð og nægjusöm.
Lindifuran ber oftast nær köngla árlega,  en furan á Grund hefur hins vegar ekki verið með köngla svo nokkru nemi síðustu 10 árin.  Í ár var hins vegar ríkuleg könglauppskera.  Þá gildir að vera á undan músunum, en fræin eru stór og gómsæt, þannig að mýs tæta könglana í sig um leið og þeir falla til jarðar.   Skógarmenn voru á ferð í skóginum í haust og þá var talsvert magn af könglum fallið til jarðar, þegar komið var nokkrum dögum síðar til að safna meiru voru mýsnar búnar að halda fræveislu og hreinsa samviskusamlega öll fræ úr könglunum. (VJ)

Vetrarríki í Eyjafirði (06.01. 2010)

Yfir jólahátíðina kyngdi niður snjó hér á Eyjafjarðarsvæðinu svo víða er gróður nokkuð sligaður af snjóþyngslum en það er líka fagurt um að litast því snjórinn gefur skóginum óneitanlega mikinn svip.

Sala jólatrjáa í fullum gangi (15.12. 2009)

Mynd vikunnar er að þessu sinni tekin í jólatréssölu Sólskóga í Kjarnaskógi á Akureyri. Ingibjörg Leifsdóttir starfsmaður Sólskóga stendur við stafafuruna á myndinni. Að hennar sögn er stafafuran mjög vinsæl en rauðgrenið og blágrenið seljast líka vel. Þessar tegundir eru aðallega fengnar úr skógum hér norðanlands s.s. frá Skógrækt Ríkisins úr Vaglaskógi og frá Skógræktarfélagi Eyfirðinga úr Kjarnaskógi og Þelamörk. Eitthvað af rauðgreninu kemur þó frá Hallormsstað.

Plöntuhlíf til varnar illgresi (17.11 2009)

Ýmislegt hefur verið reynt til þess að draga úr samkeppni illgresis við skógarplöntur þ.á.m. sú aðferð sem sýnd er á meðfylgjandi mynd. Í kringum 1990 lét Landvernd framleiða svokallaðar plöntuhlífar sem framleiddar voru úr endurunnum pappír og var lífrænum áburði blandað saman við pappann. Hlífarnar átti svo að fergja með grjóti eða möl svo þær héldust á sínum stað. Fáum sögum fer af árangri aðferðarinnar.

Í tilraun sem sett var út á vegum Norðurlandsskóga í vor voru þessar hlífar hafðar  með. Markmiðið með þeirri tilraun er að bera saman nokkrar jarðvinnslu aðferðir sem nota má til að draga úr afföllum skógarplantna sem settar eru í frjósamt og grasgefið land. Poki af þessum hlífum fannst í geymslu Gömlu gróðrarstöðvarinnar og verður áhugavert að sjá hvort þær virka í baráttunni við grasið.

Eik frá Hannover í Þýskalandi (30.10 2009)

Nýverið auglýsti Skógræktarfélag Reykjavíkur eftir hæstu eik landsins. Þessi eik stendur í garði Hafnarstrætis 63 á Akureyri og mælist 5,33 m á hæð. Hún telst því næst hæsta eik á landinu. Hæsta eik landsins stendur hinsvegar við Háagerði 11 í Reykjavík og mælist 6,30 m. Það er Jón Hilmar Magnússon sem er eigandi Akureyrareikarinnar en dóttir hans týndi fræið í Hannover árið 1978.

Ranabjölluskemmdir (19.10 2009)

Á myndinni hér fyrir neðan má líta skemmdir á rótarkerfi sitkabastarðs sem gróðursettur var síðastliðið vor. Þær eru af völdum lirfu ranabjöllunar. Fullorðna dýrið verpir eggjum við rótarháls plantna í júlí og þegar lirfurnar klekjast úr eggjunum síðsumars skríða þær niður með rótarhálsinum og éta ræturnar. Það verður svo til þess að plönturnar ná ekki upp þeim næringarefnum og vatni sem þær þurfa og verulega dregur úr lífslíkum þeirra. Einnig eru dæmi um að kyrkingur sé í plöntum árum saman vegna þessa. Yfirleitt eru afföll mest vegna ranabjöllulirfa í mólendi.

Síberíuþyrnir í haustlitum (21.9 2009)

Um þessar mundir skarta haustlitirnir sínu fegursta á Akureyri. Þetta litríka limgerði stendur við einbýlishús í bænum. Það er byggt upp af síberíuþyrni (Crategus sanguinea) en það er frekar óvenjulegt að nota þessa tegund á þennan hátt. Oftast sést hann notaður sem stakstæður runni.

Eikartré á Egilsstöðum (10.9 2009)

Á hverju hausti hittist starfsfólk landshlutaverkefnanna í skógrækt til skrafs og ráðagerða. Að þessu sinni var hist á Egilsstöðum. Skógræktin að Miðhúsum hjá Eddu Kr. Björnsdóttur, formanns landssamtaka skógareiganda var skoðuðu en í garðinum hjá henni má finna þessa lögulegu eik. Á myndinni sjást talið frá hægri Sigvaldi Ásgeirsson, framkvæmdastjóri Vesturlandsskóga, Sæmundur Kr. Þorvaldsson framkvæmdastjóri Skjólskóga og starfsmaður Skjólskóga Kristján Jónsson.

Blár gróður á Egilsstöðum (26.8 2009)

Hérað hefur lengi verið rómað fyrir grósku í gróðri bæði trjám og runnumi. Þessi fagurblái runni er þó ekki ný tegund að ryðja sér til rúms í íslenskri náttúru heldur hluti af skreytingum bæjarbúa á Egilsstöðum fyrir Ormsteiti sem er nýafstaðið. Óhætt er að segja að hann nái athygli vegfaranda og setji svip á umhverfið.

Lerkisveppurinn er einn besti matsveppurinn sem við höfum hérlendis.  Eins og nafnið gefur til kynna vex sveppurinn í sambýli við lerkiskóg.  Um þessar mundir er allt þakið af sveppum í lerkiskógum og tilvalið að nýta sér þessa gómsætu skógarafurð.
Skógrækt ríkisins hefur látið gera sveppahandbók þar sem lesa má allt um meðferð og nýtingu lerkisveppa. Bæklinginn má finna hér.

Alaskaöspin blómstrar (24.7 2009)

Óvenju mikið fræfall er á Alaskaösp á Akureyri þessa dagana.  Hagstætt vor þar sem ekkert vorhret kom þegar karlblómin voru í blóma ræður þar mestu um.  En öspin er svokallað sérbýlis tré, það er að einstaklingarnir eru annað hvort karlkyns eða kvenkyns.  Mörgum þykir fræfallið af öspinni til ama þar sem fræið er eins og fíngerður dúnn og fýkur um allt.   Rétt er fyrir garðeigendur sem hyggjast fá sér ösp í garðinn að velja fremur karltré vilji þeir ekki fræsnjókomu á þessum árstíma

Á nýafstöðnu landsmóti UMFÍ sem haldið var hér á Akureyri var keppt í gróðursetningu eins og venjan er. Alls mættu 15 keppendur til leiks og var keppnin hin skemmtilegasta. Hver keppandi gróðursetti 80 plöntur. Reynt var að gróðursetja þær á sem stystum tíma en jafnframt átti gróðursetningin að vera vönduð og var þá litið til bils á milli plantna, hvort þær væru beinar eða væru lausar svo eitthvað sé nefnt. Úrslit í keppninni voru sem hér segir:

Þrír ættliðir á Grænni skóga námskeiði (25.6 2009)

Um helgina var haldið Grænni skóga námskeið sem fjallaði um sjúkdóma og meindýr í skógi. Námskeiðið var vel sótt að vanda enda viðfangsefnið skemmtilegt. Eftir grillveislu í Kjarnaskógi á laugardaginn var farið í vettvangsferð með Guðmundi Halldórssyni skordýrafræðingi og hin ýmsu kvikindi skoðuð. Á myndinni hér að neðan er ein af þátttakendum námskeiðsins Sigríður Hrefna Pálsdóttir með dóttur sína Ronju Sif. Hún er barnabarn Páls og Önnu í Reykhúsum sem einnig taka þátt í námskeiðinu og því þrír ættliðir mættir til að fræðast um skóginn og allt sem honum fylgir.

Mismunandi gróðursetningaraðferðir (19.6 2009)

Það eru ekki allir sem nota geyspuna eða stafinn við gróðursetningu. Jón Heiðar Rúnarsson verktaki hefur gróðursett með þar til gerðri skóflu í nokkur ár og segir helsu kosti skóflunnar að hún sé léttari en geyspan og því reyni hún ekki eins mikið á herðar við gróðursetningu. Það sé auðveldar að þjappa jarðvegi að plöntunni og auðveldar að stýra því hve djúpt hún fer í jarðveginn en með geyspunni. Gallarnir séu helst að meiri vandi sé að fá plöntuna til að vera beina eftir gróðursetningu heldur en þegar hægt er að stýra henni nokkuð beint ofan í holuna með geyspurörinu og svo að það taki þónokkurn tíma að ná lagni með þessu verkfæri.

Jarðvinnslutilraun í Saurbæ, Vatnsdal (11.6 2009)

Á dögunum settu starfsmenn Norðurlandsskóga upp jarðvinnslutilraun að Saurbæ í Vatnsdal í samvinnu við skógarbændur á bænum, Sigrún Grímsdóttir og Guðmund Guðbrandsson. Markmiðið með tilrauninni er að bera saman nokkrar jarðvinnslu aðferðir sem nota má til að draga úr afföllum skógarplantna sem settar eru í frjósamt og grasgefið land. Á myndinni hér að neðan má sjá Sigrún og dóttir hennar Höllu Guðmundsdóttir við að bera á tilraunina.

Flokkun hjá Sólskógum (29.5 2009)

Flokkun stendur nú sem hæst hjá starfsfólki í garðyrkjustöðinni Sólskógum í Kjarnaskógi. Vel gengur að koma út plöntum til bænda nú þegar gróðursetning er komin á fullt. Til hægri á myndinni er Þura afhendingarstjóri en hún afhendir skógarplöntur til skógarbænda í Norðurlandsskógum. Til vinstri er Elsa, garðyrkjufræðingur og verkstjóri hjá Sólskógum.

Grænni skóga námskeið að Hólum í Hjaltadal (14.5 2009)

Á dögunum var haldið Grænni skóga námskeið að Hólum í Hjaltadal. Hallgrímur Indriðason ráðunautur hjá Skógrækt ríkisins fræddi nemendur um notagildi skóga til ferðamennsku og útivistar og hvernig auka megi not almennings af skógum með ýmsum skógartengdum viðburðum. Á námskeiðinu fengu nemendur m.a að prófa bogfimi í skóginum en á myndinni sjást nemendur með göngustafi sem þau útbjuggu.

Gæsahreiður í gulvíðirunna (4.5.2009)

Vorið er komið!
Skógurinn grænkar nú með hverjum deginum.  Vorboðarnir eru farnir að gera vart við sig og skógarbændur farnir að huga að vorverkunum.  Gæsin er ekki aufúsugestur í  skógræktinni, enda getur hún verið hinn mesti skaðvaldur.  Hún dregur gjarnan upp smáplöntur að því virðist í þeim tilgangi einum að gera skemmdarverk.  Einnig er hún leikin við að fletta berki af stofnum trjáa, einkum víðiplantna.  Gæsin velur sér gjarnan hreiðurstað í runnakjarri, eins og hún hefur gert á meðfylgjandi mynd.  (V.J.)

Bráðþroska og lífsreynt rússalerki (30.4.2009)

Plantan á þessari mynd var gróðursett fyrir 5 árum á Hallgilsstöðum í S-Þingeyjarsýslu og er fremur bráðþroska því hún er komin með köngla sem er harla óvenjulegt fyrir þetta unga plöntu. Hún er líka merkileg fyrir þær sakir að úr hlíðinni fyrir ofan hana féll stærsta snjóflóð í manna minnum í mars. Þessi gróðursetning virðist þó hafa staðið flóðið af sér en sömu sögu er þó ekki að segja af griðingum ofan við skógræktina. Mikil vinna bíður því Ketils Tryggvasonar skógarbónda á Hallgilsstöðum við að endurreisa þær.

Státin og stæðileg sitkagreniplanta (24.4.2009)

Á myndinni hér að neðan má sjá sitkagreniplöntu úr 15 gata bakka (530 cm3). Svona plöntur er ætlunin að nota í grasgefið land þar sem illa er hægt að koma fyrir jarðvinnslu eða sem íbætur í skjólbelti.

Afurð grænni skóga námskeiðs á Vöglum (16.4.2009)

Á grænni skóga námskeiði á dögunum leit þessi íbyggni náungi ljós. Jón Heiðar Rúnarsson verktaki í skógarbransanum tálgaði hann út.

Grænni skóga námskeið á Vöglum (31.3.2009)

Um síðastliðna helgi var grænni skóga námskeið haldið á Vöglum í Fnjóskadal. Ólafur Oddson kenndi fólki að tálga í hinar ýmsu viðartegundir. Á myndinni sést Ólafur munda öxina og nemendur fylgjast vel með.

Skógarplöntur í RGC-ræktun vorið 2008 á Vöglum. Mynd: Hrefna Jóhannesdóttir

Þessa dagana er Hrefna Jóhannesdóttir sérfræðingur hjá Skógrækt ríkisins að fara af stað með gæðamat á skógarplöntum frá hinum ýmsu framleiðendum. Einn þáttur í gæðamatinu er að rækta plönturnar í sérstöku ræktunarborði í 3 vikur við stýrðar aðstæður. Borðið gengur undir nafninu RGC-borð, RGC stendur fyrir Root Growth Capasity. Með ræktuninni er leitast við að finna út hvort rótarvöxtur sé eðlilegur eftir vetrargeymsluna en einnig gefur vöxtur vísbendingar um hvort toppbrum séu í lagi.

Vorið er komið...... (3.3.2009)

Vorverk eru hafin í gróðarstöðinni Sólskógum ehf  í Kjarnaskógi. Verið  er að flytja plöntur úr stóra húsinu sem byggt var í fyrra  því nú þarf að þrífa áður en vertíðin hefst.  Stefnt er að því að sá grenitegundum um mánaðarmótin mars-apríl.  Einnig er verið að auka við búnað til hitunar hússins en með því er hægt að lengja ræktunartímabilið.

Vetrarstemming í Kjarnaskógi (3.2.2009)

Nú þegar vetrarhörkur eru um allt land er tilvalið að rölta út í skóg, binda á sig skíðin og hita kakóið. Skógar eru ekki síður fallegir að vetri sem sumri eins og þessi mynd sýnir. (BÞ).